تا ریخچه استان مرکزی
در سال ۱۳۱۶ کشور ایران به ۲۷ قسمت تقسیم گردید که شهرهای ساوه، زرند، عراق عجم، خمین (کمره)، گلپایگان، خوانسار و محلات از قسمتها اصلی این تقسیمبندی بودند، در همان سال براساس قانون کشور به ۱۰ استان و ۴۹ شهرستان تقسیم گردید که استانها برحسب شماره نامگذاری گردیدند که استان مرکزی امروزی در استان یکم قرار داشت.
در تغییر دیگری که در قانون تقسیمات کشوری در سال ۱۳۳۹ اتفاق افتاد، استانها به جای نام به اسامی اصلی و تاریخی خود نامیده شدند و براساس این قانون کشور به ۱۴ استان، ۶ فرمانداری کل، ۱۳۹ فرمانداری، ۴۹ بخشداری تقسیم گردید که بخش اعظم استان مرکزی فعلی در استان مرکزی آن زمان به مرکزیت شهر تهران قرار گرفت، براساس قانون مورخه ۸/۱۲/۱۳۵۶ استان مرکزی به دو استان تهران به مرکزیت شهر تهران و استان مرکزی به مرکزیت اراک تبدیل شد، که شهرهای تابعه استان مرکزی به این شرح بودند: اراک،ساوه، قم، خمین، تفرش، کاشان
براساس تصویبنامه سال ۱۳۵۷ شهر کاشان از استان مرکزی جدا به استان اصفهان افزوده شد، براساس قوانین سالهای ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ شهرهای سربند و دلیجان به استان مرکزی اضافه و در سال ۱۳۶۵ شهرستان قم از استان مرکزی جدا و به استان تهران الحاق و در سال ۱۳۷۵ مستقلا به استان تبدیل گردید.
شهرستانها
براساس آخرین تقسیمات کشوری استان مرکزی داری ۱۲ شهرستان به قرار زیر است:
شهرها
شهرهای استان مرکزی به شرح زیر است:
محصولات کشاورزی
- غلات:
- محصولات جالیزی:
- نباتات علوفهای
- میوه:
دین
قبل از ورود اسلام به ایران اهالی این منطقه پیرو دین زرتشتی بودند و وجود آتشکدههای گوناگون مانند آتشکوه وره در آشتیان و آتشکده خورهه در محلات و آتشکده برزو در راهجرد شاهد این مدعاست.
هم اکنون اهالی استان مرکزی اکثرا مسلمان و شیعه هستند و مسیحیان ارمنی و زرتشتیان و عدهای کم از کلیمیان از اقلیتهای مذهبی این استان هستند.
صنایع دستی

فرش ، قالی و قالیچه صنایع دستی اصلی استان میباشند که در گذشتهای نه چندان دور صادرات اصلی استان را تشکیل میدادهاند.
علاوه بر آن گیوه که نوعی پاپوش دستدوز تولید شده از نخهای قالی است، از جمله صنایع دستی در خور توجه این استان است که درسنجان و وفس تولید میشود.
موقعیت اقتصادی
بخشهای خدمات، صنعت و کشاورزی به ترتیب اهمیت اساس اقتصاد استان را تشکیل میدهد.
از جمله صنایع مهم این استان میتوان به شرکت ماشینسازی اراک، کارخانه آذراب اراک، کارخانه ماشینهای راه سازی،معدنی و کشاورزی هپکو، کارخانه کابل سازی، کارخانه آلومینیم سازی، کارخانه واگن پارس، کارخانه آلومرول، کارخانه نورد آلومنیوم، کارخانه کمباین سازی ایران، پتروشیمی اراک، شهرک پالایشگاه اراک، شهرک مواد شیمیایی شازند اراک، کارخانه استخراج سولفات سدیم دریاچه میقان اراک، کارخانه ماشینهای بتون ساز، صنایع لبنی اراک صلی، لبنیات کالبر، کارخانه قند سازی، شهرک صنعتی اراک۱، شهرک صنعتی ایبک آباد اراک۲، شهرک صنعتی خیر آباد اراک۳، صنایع دستی، و شهرک صنعتی کاوه اشاره کرد.
نقاط دیدنی استان
- شهرستان آشتیان : قلعه تاریخی مستوفی الممالک ، دفترخانه تاریخی معتمدالایاله
- شهر اراک : مدرسه و مسجد سپهدار، روستای تاریخی هزاوه (زادگاه امیرکبیر)، حمام تاریخی و موزه چهارفصل، بازار اراک، چشمه چپقلی، مقبره شاه قلندر انجدان و...
- شهرستان تفرش : آرامگاه پروفسور حسابی ، امامزاده در بی بی، مقبره ابوالعلی،مسجد جامع شش ناو، چشمههای آب معدنی گراو، آب انبار بلور، تکیه زاغرم تفرش و...

- شهرستان خمین : منزل امام خمینی، قلعه سالار محتشم، امامزاده ابوطالب،مسجد جامع خمین حمام تاریخی روستای لکان و بوستان کوه بوجه و...
- شهرستان ساوه : مناره و مسجد جامع ساوه ٫ قلعه دختر (ساوه)، پل سرخده،کاروانسرای باغ شیخ، تپه تاریخی آوه، قاعه الویر، امامزاده سید اسحاق
- شهرستان محلات : سرستونهای آتشکده خورهه، غار آزادخان، چشمه وزوان، مسجد جامع محلات، امامزاده ابوالفضل، مجتمع آب گرم محلات و مراکز تهیه گل و گیاه.
- شهرستان کمیجان : غار قلعه جوق (وفس)
- شهرستان دلیجان : غار چال نخجیر، کاروانسرا و پل شاه عباسی (دوهک)، سد پانزده خرداد، مجموعه تاریخی نراق، امامزاده یحیی نراق و...
- شهرستان زرندیه : یخچال مهدی آباد، مسجد اعظم چلسبان، آبشار چناقچی علیا، امامزاده منصور ابن موسی بن جعفر، مقبره اشموعیل نبی، امامزادگان اهلعلی و سهلعلی(سید باوقار)، کبوترخانه خورآباد، کلیسای حضرت مریم چناقچی و...
- شهرستان شازند : چشمه بلاغ حک، سراب عمارت
- شهرستان فراهان : دارای تکیه تاریخی و امزاده احمد ابن علی
عشایر
جمعیت عشایر استان مرکزی در سرشماری عشایر کوچنده در سال ۱۳۸۷| ایل | استانها | خانوار | جمعیت به نفر | شهرستان محل اقامت در استان مرکزی |
|---|---|---|---|---|
| ایل ذلکی | مرکزی - خوزستان - لرستان | ۵۱ | ۳۳۹ | خمین |
| ایل شاهسون بغدادی | مرکزی - قم - قزوین - تهران - همدان | ۳۹۱ | ۲۰۹۱ | ساوه - زرندیه |
| ایل مغان | مرکزی - تهران | ۱۴۰ | ۶۲۷ | ساوه - زرندیه |
| ایل کرد همدان | مرکزی - همدان - قم | ۱۵۲ | ۸۸۲ | ساوه |
| طایفه مستقل کله کوهی | مرکزی - قم - قزوین - تهران | ۱۳۰ | ۷۲۲ | زرندیه |
| مجموع | - | ۸۶۴ | ۴۶۶۱ | - |
به نام خدا / بخش زرند و بخش خرقان ، در جنوب استان تهران ، از دی 1381 تشکیل یک شهرستان ، به نام «زرندیه» داده است .در این وبلاگ پیرامون این شهرستان سخن می گویم و خبر و نظر و حرف و حدیث . ابراهیم نیکبخش دبیر ریاضی اهل مامونیه